Thursday, December 8, 2011

శాంతి - కాళీపట్నం రామారావు

శాంతి - కాళీపట్నం రామారావు

కాళీపట్నం రామారావు యజ్ఞం సమీక్ష

కస్తూరి మురళికృష్ణగారి బ్లాగులో

మురళిగారి బ్లాగులో

కథాకథనం by కాళీపట్నం రామారావు

2010, డిసెంబరు 26 పొద్దులో

మొదటి భాగం
రెండవ భాగం
మూడవ భాగం
నాల్గవ భాగం
ఐదవ భాగం

దుక్కి- చింతా అప్పలనాయుడు

దుక్కి- చింతా అప్పలనాయుడుకు గౌరునాయుడుగారి పరిచయ వ్యాసం

జంఝావతి కధలు

దుప్పల రవికుమార్‌గారి బ్లాగులో సమీక్ష చదువుటకు ఈ లింకును నొక్కగలరు

అప్పలనాయుడుగారి పునరావాసం పై దుప్పల రవికుమార్ గారి సమీక్ష

ఈ క్రింది లింకును నొక్కగలరు

రచయితల ఇంటర్వ్యూలు

గౌరునాయుడుగారి ఇంటర్వ్యూ



అప్పలనాయుడుగారి ఇంటర్వ్యూ

ఆసరసాల - గంటేడ గౌరునాయుడు

కధను డౌన్లోడ్ చేసుకోడానికి


లేదా

నవ్య వీక్లీలో చదువుటకు జనవరి 12, 2011 సంచిక తెరిచి అందులో గౌరునాయుడుగారి ఇంటర్వ్యూ, కధా చూడగలరు

లేదా

ఈ క్రింది లింకును నొక్కగలరు.

Wednesday, December 7, 2011

మట్టిమీద 'మమకారం'

(23 Nov) ఉద్యమం కోసం కథకుడైన వాడే అట్టాడ అప్పల్నా యుడు. అందుకు ఆయన సాహిత్యమే సాక్ష్యం. 'పువ్వుల కొరడా'తో కథల బండి ఎక్కిన అప్పల్నాయుడు ఎనభయ్‌కి పైగా కథలు రాశారు. అందులో పదిహేడేళ్ల క్రితం రాసిన 'మమకారం' ఇవాళ రైతులోకం క్రాప్ హాలీడే ప్రకటించ వలసిన పరిస్థితులను ఆనాడే వివరిస్తున్నట్టు ఉంటుంది. విశాఖలో ఉద్యోగం చేసే కొడుకు, కోడలూ, మనవ రాలూ, ఆ ముసలితల్లి ఓ కుటుంబం. అప్పు చేసి పట్నంలో ఇల్లు కట్టిన కొడుకు ఆ అప్పు తీర్చడానికి ఊరులో పొలం అమ్మాలని కౌలు రైతు సిమ్మన్నకు కబురు చేస్తాడు. ఒకరోజు సిమ్మన్న ఓ గుమ్మడికాయ, భుజమ్మీద రెండు మూటల్లో నువ్వులు, వేరుశెనగకాయలు తీసుకుని 'నడిచొచ్చే పంట మొక్కలా' వచ్చి నిలిచాడు. ఆ ముసలితల్లికి పొలమ్మీద మమకారం. పిల్లల చదువులు, ఆడపిల్లల పెళ్లిళ్లు అన్నీ ఆ పొలమ్మీద పంటతోనే జరిగాయి. భర్త చెమటధారలతో పండించిన పొలం అదే. పొలాన్ని అమ్మవద్దంటుంది తల్లి. పడమటి రెడ్లు భూములని మంచి రేటుకు కొంటున్నారని, ఈ సమయంలో అమ్మితే లాభసాటిగా ఉంటుందని కొడుకు ఆలోచన. సిమ్మన్న కూడా పొలం అమ్మకం సరికాదనే చెబు తాడు. 'సేపల సెరువులకోసం భూముల్ని వాడితే పంట భూమి పనికిరాని ఎడారైపోతుంది బావ్' అంటాడు. తల్లి తన కోపాన్ని మౌనంగా ప్రకటిస్తుంది. దాంతో భూమి అమ్మే ఆలోచన అప్పటికి ఆగింది. విశాఖ నుంచి హైదరాబాద్ బదలీ అయిన కొడుకుతో వెళ్లి కోడలు, మనవరాలితో కొంచెం బాగానే గడిపినా మన సంతా సొంతూరులోని పొలమ్మీదనే తల్లికి. ఓసారి అంటుం ది కొడుకుతో, 'సిమ్మన్న యింతదూరం రాలేడు సంక్రాంతికి నేనే ఎల్తాన్రా ఊరు' అని. పక్షవాతం సోకిన తల్లి ప్రయాణం చేయడం సరికాదని, వద్దంటా డు కొడుకు. 'సొంత మట్టి మీద ఊపిరిపోతే ఇంకేటి కావాల.. బాబొరే! నేను గాని ఇక్కడ సచ్చిపోతే అస్థికలైనా వంశధారల కలిపీ'' అంటుంది తల్లి, అదో అపురూపమైన కోరికలా. చేపల చెరువుల కోసం పడ మటి రెడ్లు భూముల్ని ఎక్కువ ధరకి కొనడానికి ముందుకు రావడంతో కొడుకు మళ్లీ భూమి అమ్మకానికి పెడ తాడు. అప్పటి నుంచి మౌన ముద్ర దాల్చిన ముసలి తల్లి, నేలకు దూరమైన దిగులుతోనే తనువు చాలిస్తుంది. ఆనందంగా ఉన్న ప్పుడు తల్లిని, 'తులసి మొక్క గాలికి కదలాడినట్టుగా ఉం ద'ంటాడు రచయిత. తరువాత రోదించే అమ్మ, 'దుప్పటి లో 'దుఃఖపు మూట'లా ఉందంటాడు. తల్లి కోరిక ప్రకారం అస్థికలని వంశధారలో కలపడానికి సొంతూరికి బయలు దేరతాడు కొడుకు. రైలు దిగి ఊరికి వెళ్లే దారిలో తోటలో సంత జరుగుతుంది. అక్కడివారు కొందరు తనని పోల్చు కోలేక పోతారు. తాను కొందరిని గుర్తు పట్టలేకపోతాడు. గుర్తు పట్టి తనను పలకరించి తల్లి పోయిన విషయం తెలిసి సానుభూతి చూపిస్తారు. ఊరు చాలా మారిపోతుంది. ఆ ఊరి బతు కులు ఎలా ఉన్నాయంటే, ''ఇరిగిన మం చం, వొరిగిన పంచ, కరుపట్టిన కంచాలు'' అని మూడు ముక్కల్లో తమ పేదరికాన్ని వివరిస్తుంది మేనత్త. వంశధారలో తల్లి అస్థి కలు కలిపి తిరిగి బయలుదేరిన కొడుకు సంత తోట దగ్గరికి వచ్చేసరికి నిర్మాను ష్యంగా ఉంటుంది. ఓ చెట్టు కింద మాత్రం ఒకడు గారడీ చేస్తున్నట్టు చేతులూ పుతూ కేకలేస్తుంటా డు. 'సూస్కోండి! సూస్కోండి! మీరు సూస్తండగానే ఈ టెంక సెట్టైపోద్ది. కొమ్మకొమ్మకీ గుత్తులు గుత్తులు కాయలు. కొమ్మలు నరక్కండి. సెట్టు కొట్టీకండి! సెడిపోతారు!' అంటూ శూన్యంలోకి చూస్తూ పిలు స్తుంటాడు. ఆ వ్యక్తిని గుర్తు పడతాడు. చింపిరిజుట్టు తో 'ఎండిన బీరపాదులా' ఉన్న అతడు ఒకనాడు 'నడిచే పంటమొక్కలా'కనిపించిన సిమ్మన్నే. సొంత గడ్డ మీద మమకారాన్ని వదులుకోలేక తల్లి ఈ లోకాన్ని వదిలేసిందనే వ్యథ, పొలం మీద మమకారం వదులుకోలేక సిమ్మన్న పిచ్చివాడైపోయాడన్న వేదన... పల్లె నుంచి పట్నాలకీ, పట్నాల నుంచి నగరాలకీ పరిగెడుతూ పోటీ పడుతూ అందని అంతస్తుల కోసం మమతలకూ, మమకారాలకూ, అనుబంధాలకూ ఇన్‌స్టాల్‌మెంట్‌ల వారీ గా చెల్లుచీటీ రాస్తున్న తరం... ముందుకు వెళుతున్నామా, వెనక్కా? ఈ పరుగులు ఎటు? అని మథన పడుతూ తిరు గు ప్రయాణమైన కథకుడిని చేపలచెరువులైపోయిన పొ లాల మీంచి పొలుసు వాసన వెంటాడుతూనే ఉంటుంది. నేడు రైతు ఎదుర్కొంటున్న దుస్థితిని ఆనాడే (1994, మే మాసం రచన మాస పత్రిక) అంచనా వేసిన రచయిత దార్శనికత అద్భుతం. ''వ్యవసాయం గిట్టుబాటు కాని వృత్తి అయింది. రాబోయే రోజుల్లో మరీ కష్టం. విత్తనాలూ ఎరువులూ విదేశీ కంపెనీలు అమ్ముతాయి. ఈ సబ్సిడీలు గట్రా ఉండవు. ఇక ముందు మీరు కొనలేరు. అమ్మడానికి మీ దగ్గర ఏమీ ఉండదు. రాబోయే రోజుల్ల రైతు పరిస్థితి అదీ!'' అని ప్రధాన పాత్ర చేత రచయిత చెప్పించడం అద్భుతం. - గంటేడ గౌరునాయుడు కవీ, కథకుడూ, గాయకుడు కూడా అయిన గంటేడ గౌరునాయుడు 'కళింగాంధ్ర ఉచ్ఛ్వాస నిశ్వాసలను కథనం చేస్తున్న రచయిత.' మూడు కవితా సంపుటులూ, రెండు కథా సంకలనాలను అచ్చేశారు. 1984 నుంచీ కథలు రాస్తున్న గంటేడ, చాసో అవార్డు, రా.వి.శాస్త్రి పురస్కారం, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం సత్కారం అందుకున్న రచయిత. అట్టడుగు ప్రజల జీవిత సత్యాలనే ఇతివృత్తాలుగా తీసుకురాసే అట్టాడ అప్పల్నాయుడు కథ 'మమకారం' ఇక్కడ పరిచయం చేసినందుకు గౌరునాయుడుకు కృతజ్ఞతలు.

మాయ - గంటేడ గౌరునాయుడు

దుప్పలరవి గారి బ్లాగు నుండి

సూర్య పత్రికలో గంటేడ గౌరునాయుడు కధల పరిచయ వ్యాసం - రామతీర్ధ

ఉత్తరాంధ్రలో నదులెక్కువ. కథకులూ ఎక్కువమందే. శ్రీకాకుళం ప్రాంతాన్ని కథలకెత్తిన బతుకు గంప గంటేడ గౌరు నాయుడు . 1997లో వెలువడిన గౌరు నాయుడు కథాసంపుటి ‘ఏటి పాట’కు ప్రశంసగా వెనుక పేజీలో ఇలా అన్నారు కారా మాస్టారు: ‘ఆంధ్ర దేశానికి ఓ అంచున ఉన్నాయి మేరండి, కురుపాం కొండలు. ఆ ప్రాంతాల జన జీవనాన్ని నిబద్ధతతో చిత్రిస్తాడు గౌరు నాయుడు. అందుకే ఆయన కథలంటే మీకులానే నాకూ ఇష్టం’. రెండు దశాబ్దాలుగా గౌరు నాయుడి నిబద్ధత కొనసాగుతోంది కథలుగా, కవితలుగా, దీర్ఘ కవితలుగా, గీతాలుగా. ఈ ప్రయాణంలో ‘ఏటి పాట’, ‘కళింగోర’, ‘గీతాంజలి’, ‘నాగేటి చాలుకు నమస్కారం’, ‘పాడుదమా స్వేచ్ఛా గీతం’, ‘నాగలి’, ‘నదిని దానం చేశాక’, ‘ఒక రాత్రి- రెండు స్వప్నాలు’ గంటేడ కలంనుంచి వెలువడ్డాయి. అభివృద్ధి పేరిట విధ్వంసం గ్రామ జీవన మూలాలను నిర్హేతుకంగా తుడిచి పెడుతున్నప్పుడు, నమోదయ్యే జనుల పచ్చి కోపం, వెచ్చని వెతలు సహజంగా గౌరునాయుడు చెప్పే కథలలో బలంగా కనుపిస్తాయి.

1997లోనే గౌరునాయుడి కథల్లో మరో ప్రముఖ కథకుడు అట్టాడ అప్పల్నాయుడికి క్షతగాత్ర గానం వినిపించి, తన సహ రచయిత కథల్లో నాగావళీ తీర సాంస్కృతిక స్పర్శ పుష్కలంగా ఉందన్నాడు. వాడ్రేవు చిన వీరభద్రుడు టాగూర్‌ ‘ఫ్రూట్‌ గేదరింగ్‌’ జ్ఞాపకాలతోనో ఏమో, గౌరునాయుడనే కొంద దేశపు కొండదేశపు బొట్టెడు చింతచెట్టెక్కి దులుపుతుంటే జల జలా రానిన పండు వానలో సాగిద్దాం ఇక మన ఫల సేకరణ అంటూ ‘ఏటి పాట’కు హైలో హైలెస్తా పాడాడు.‘ఏటి పాట’ కథా సంపుటిలో ‘బడిసాల’ కథలో పిల్లలకు చదువుకోను సరైన బడి కూడా లేని గ్రామంలో పెద్ద తరాల్ని ఎదిరించి, కొత్తతరం ఎలా కొత్త పూరిపాక కడతారో, ఆ బడిలోంచి చదువుకునే పిల్లల ఆ,ఆ,ఇ,ఈల రాగం ఎలా వినిపిస్తుందో కథనంలో బిగి తగ్గకుండా చెప్పాడు కథా రచయిత.

ప్రతిఘటన, పరిరక్షణ జీవన సూత్రంగా, పిల్లలు బొంగరం జ్యాలీ మీంచి గిర్రున వదిలి, రక రకాల విద్యలు చూపిన రీతిన ‘జీవన సూత్రం’ కథలో పిడుగు పడి, సహజంగా గొడ్డు మేపుకునే గుంటడు కళ్ళుమూస్తే, పంచనామా కోసం వచ్చిన ఎసై్స- అందరూ కలిసి చంపేసి, పిడుగు పడిందని కథలు అల్లుతున్నారని, అయిదు వేలిస్తే హత్య విషయం సాగదీయకుండా తాము సంతృప్తి చెంది వెళ్ళిపోతామన్న దానికి కథలో పాత్ర ఇలా ఈసడిస్తుంది: ‘కోమిటోడ్ని చూసి సొంటి కొమ్ము అడిగిందట నక్క. పల్లెటూరోలంత బైగుగాళ్ళని ఖాకీ బట్టలు సూపించి, కళ్ళెర్ర జేస్సి బెదిరించి బుక్కియ్యాలని సూత్రుండు గావాల’.

శ్రీకాకుళం జీవభాష రాయగలిగిన మట్టి మూలాల మనిషి గౌరునాయుడు- లంచగొండి ఎసై్సకి, అలాగే అని ముందు ఒప్పుకున్న గ్రామస్థులచే ఆఖర్న ఆంతరంగికంగా సామూహిక సత్కార శిక్ష అమలు చేయిస్తాడు. తమ ప్రయోజనాలు అన్యాయమైపోయే చోట ప్రతిఘటన- పరిరక్షణ జీవ సూత్రంగా, పాఠకులు నమ్మగలిగే తీరున గౌరునాయుడు కథ నడిపిస్తాడు.రైతు జీవన రాయబారి గంటేడ గౌరునాయుడు. గొప్ప జీవన మర్యాదల్ని రైతులకు ఆపాదించి కవిత్వం రాయగలడు. ‘నాగలి’ దీర్ఘ కవిత, వ్యవసాయ యుగం మానవ ఇతిహాసంలో ఆరంభమైన మూలాన్నించి మొదలైన ఈ పనిముట్టు, ఇవాళ పని లేక గోడకు వేలాడుతుంటే, చూసిన ఇంగ్లీషు మీడియం మనవడి ప్రశ్న‘అదేమిటది?’. అక్కడే మొదలవుతుంది గౌరు నాయుడు రచన ‘నాగలి’. ఇందులో ‘ఆసర సాల’ను కవి పరిచయం చేస్తాడు.

‘ఆసర సాల/ కొత్త వ్యవసాయ పనిముట్ల కొలువు/ రైతన్నల నిత్యావసరాల నెలవు/ నాగలి/ నొల్ల/ సరుగుడు/ బండి/ కొడవలి/ గొడ్డలి/ బొడిగి/ పార/ కొంటికర్ర/ పువ్వుల కొరడా/ ములుగర్ర/ వ్యవసాయ పనిముట్ల ప్రయోగశాల ఆసర సాల’.అంటూ గ్రామీణ జీవన పరికరాలను తయారుచేసే ఆసరసాల ఆచారి (కమ్మరిపని చేసే వ్యక్తి)ని స్మరిస్తాడు. మారిపోయిన వ్యవసాయ విధానాలకు పాతపద్ధతులపై అలవాటుతో జీవించే రైతు గుండె కోత ‘నాగలి’ కవితలో వివిధ దశలలో చిత్రిస్తాడు. అలతి అలతి మాటలతో ఆదిమ కాలంనుంచీ వస్తున్న కథను కవిత్వంగా చెప్తూ, రైతులోకానికి పౌర వందనం చేస్తాడు ఉప్పొంగే ఆత్మగౌరవంతో, ‘నాగలి’ ఆఖరున.

‘భూ గోళం/ రైతు వీరుని బిగిసిన పిడికిలి/ ఆకాశం/ రైతు ఇల్లాలు అలికి ముగ్గేసిన వాకిలి/ భూమ్యాకాశాల నడుమ/ అవిశ్రాంత/ భ్రమణ గీతం నాగలి/ ఆ నాగలి/ తొలి పొద్దును/ నుదుట దిద్దుకుని/ ఎదురు చూస్తోంది చాలు కోసం/ నమ్మిన నేల కోసం’.ఏ ఆసర సాలనైతే పై దీర్ఘ కవితలో ప్రస్తావించి ప్రాణప్రతిష్ఠ చేశాడో, అదే ఇతివృత్త నేపథ్యంగల కథ ‘ఆసర సాల’ను తన మరో కథా సంపుటి. ‘ఒక రాత్రి రెండు స్వప్నాలు’లో నమోదు చేస్తాడు గౌరు నాయుడు. వీరాచారి ఇందులో కమ్మరి పనులు చేసే వ్యక్తి. పనులు యంత్రాలకు చెంది, సంప్రదాయాక పనిముట్లకు పెద్దగా అవసరం లేని క్షీణ దశలో, గ్రామంలోని పేదజనం మల్లే- వారి పనిముట్ల తయారీ కేంద్రం దిక్కులు చూస్తోంది పనుల్లేక. ఊర్లో ఉండడమా, ఊరు వదిలి కొడుకు మాట మీద, పొలాలు భవంతులవుతున్నా పార్తీపురానికి, నర్సిపురానికే పోవడమా అన్న సందిగ్ధత ఇసుమంతైనా లేకుండా ఉన్న పనితోనే ఆత్మ నిగ్రహంతో ఉంటాడు వీరాచారి.

ఆసర సాల వైభోగాలు గౌరునాయుడు చెప్తే వినాల, వీరాచారి జ్ఞాపకాలుగా. ‘ఊరందరికీ తల్లో నాలిక, కంసాలోడికీ- కాపోడికీ ఉన్న లంకి, నాగలికీ- నర్రుకీ ఉన్న లంకిరా’ అని నమ్మకం ఉన్నవాడు. ఒక నగర జీవనుడి నయవంచనలకు బలయి, పోలీసుల పాల పడి అవమానితుడు, ఆక్రోసితుడు అయ్యే కథ. విషాదం నిండిన హుందాతనంతో మెరిసిపోయే కథ ఇది. తన పట్ల తప్పు చేసినవాడు పశువుతో సమానమని క్షమించి, తమ ఊర్లో అడుగు పెట్టి తమ ‘ఆసర సాల’ వద్దకు వచ్చీసరికి ఇంగ్లీషు చదువులు చదువుతున్న మనవడి నోట నర్సరీ రైమ్‌లు వింటూ, వాడి నానమ్మ ఎత్తుకుంటుంది పాట.‘నాగలీ నీకిదే జోహారు/ మా భాగ్య దేవతా జోహారు/ రాజ్యాలు గెలిచినా రాదు నోటికి మెతుకు/ నీ కొనమీద బతకాలి కోటాను కోట్లు’.

పాశ్చాత్య నాగరకత, తమ ప్రాతం, జీవితంపై దాడి చేసి, మూలాలనుంచి ప్రభావితం చేస్తున్నప్పుడు, తమ పిల్లలే ఆ కొత్తదనాల పట్ల మోజు పడుతున్నప్పుడు ఆఫ్రికన్‌ గ్రామాల జీవితం ఎలా కడు విషాదవంతంగా చినువా అచి బె చెప్తాడో, అటువంటి విషాద గాంభీర్యత గౌరు నాయుడి కథల్లో జీవలక్షణంగా అంతటా అలముకుని ఉంటుంది.‘నా కథలన్నింటికీ... (ఏ కొద్ది కథలకో తప్ప) కేంద్రం మా ఊరే. నాగావళీ... ఒడ్డునే మా ఊరు... ఆ మనుషులు, మనుషుల మధ్య అనుబంధాలు, ఆత్మీయతలు, కష్టాలు, కన్నీళ్ళు- ఇవన్నీ కథల్లో చెప్పాలని...’ అని చెప్తూ ‘ఒక రాత్రి రెండు స్వప్నాలు కథా సంపుటికి తన మాటగా తవ్విపోసిన ‘మట్టి పొరల్లోంచి’లో ఇలా అంటాడు గౌరునాయుడు:

‘అందుకే గురజాడలో అడుగులు వేస్తూ, నా ముందు తరాల కథకుల్ని మరోసారి గుర్తు చేసుకుంటూ, మళ్ళీ రాయలనే ఉంది... నా మనుషుల గురించి, మాట గురించి, మట్టి గురించి... పాట, కవిత, కథ... ఏదో వొకటి... ఎందుకంటే ‘కతలైనా యెతలైనా అంత సులువుగా వొదుల్తాయేటి’.
ఈ కథా సంపుటాల్లో లేని ఇటీవలి కథ గౌరు నాయుడు రాసింది ‘మాయ’. ఇది ‘అభివృద్ధి పేరిట విధ్వంసం’లో రెండో అధ్యాయంలో మొదలవుతుంది. మొదటిది ఏమిటంటే, డెవలప్‌మెంట్‌ పేరిట ఏవో ప్రాజెక్టులకై స్థల సేకరణ ప్రయత్నాలు ప్రభుత్వాలు, ఆయా పెట్టుబడిదారీ వర్గాల తరపున జరపడం, దానికి వ్యతిరేకంగా ప్రజాచైతన్యం మేల్కొనడం, నిరసనలు, ప్రదర్శనలు, ప్రతిఘటనలు వగైరా.

గౌరునాయుడు ఇటువంటి దిక్కుమాలిన అభివృద్ధి మొదటి అధ్యాయం పూర్తయిన చోట, అంటే స్థానిక పల్లీయుల పునరావాసం జరిగిన చోట తన కథనెత్తుకుంటాడు. ఇళ్ళన్నీ చతురస్రాకారపు దిమ్మల్లా ఉండి, ఊరు అని పిలిచే ఏ లక్షణాలూ లేని ఒక పునరావాస కాలనీ అది. సర్కారువారు ఏర్పాటు చేసింది. ఈ పునరావాస కాలనీలో ఒకనాడు ఒక వ్యక్తి చనిపోతాడు. ఈ పునరావాసం దయతో ఏర్పరచిన ప్రభుత్వం ఈ సెటిల్మెంట్‌ కాలనీకి స్మశానం ఏర్పాటు చేయలేదు.దీనితో పొరుగూరు స్మశానానికి తీసుకువెడతారు. అక్కడ మా ఊరివాడు కాదు గాబట్టి, అతని అంత్యక్రియలకు అనుమతించం అంటారు పొరుగూరివారు. వీరికి ఒక స్మశానం లేదు, పొరుగూరిలో చుక్కెదురు అయింది.

దీనితో పునరావాస కాలనీలో జీవిస్తున్న గ్రామస్తులంతా తమ పాత ఊరు ఏదైతే వదిలి వచ్చారో, ఆ ఊరి స్మశానం దారి పడతారు. నిర్మానుష్యమైపోయిన ఈ ఊర్ని హృదయ విదారకంగా వర్ణిస్తాడు గౌరు నాయుడు. ఈ అంత్యక్రియల అమలును ఉదయంనుంచీ చూస్తూ, పొరుగూరిలో తిరస్కారం, తమ పునరావాస కాలనీలో స్మశానం కొరత, తమ పాత ఊరు ఊరంతా స్మశానం వలె ఉండడం చూసిన పాత్ర ఈ ఒత్తిళ్ళకు తట్టుకోలేక, తనకు ప్రాణాలమీదకు వచ్చిందన్న సూచనతో నర్మగర్భంగా కథ ముగుస్తుంది. ప్రజల్ని తమ మూలాల నుంచి తొలిచేస్తున్న ‘మాయ’ను శక్తిమంతంగా చిత్రించాడు గౌరునాయుడు.

నయా ఉదారవాద ఆర్ధిక విధానాల పేరిట, ఈ దేశాన అమలవుతున్న పలు పాలసీల పట్ల, సుప్రీంకోర్టు విశ్రాంత న్యాయమూర్తి జస్టిస్‌ బి. సుదర్శన్‌ రెడ్డి వంటి న్యాయనీతి కోవిదుల స్థాయిలో సైతం తీవ్ర అసంతృప్తి ఉంది. గౌరు నాయుడు ఏ వేదనలకు అక్షరాలను ఇచ్చాడో అటువంటి కృషిలో ఎవరెస్టంత ఎతె్తైన రచయిత రాచకొండ విశ్వనాథశాస్ర్తి పేరిట ఏర్పాటైన గౌరవం, పదిహేడవ రాచకొండ రచనా పురస్కారం ఈ నాగావళి తరంగానికి, శ్రీకాకుళం సౌరు నాయుడికి లభించడం పట్ల సర్వత్రా వెల్లడవుతున్న హర్షాతిరేకపు పొంగు, గంటేడ గౌరు నాయుడిచే సజీవ సాహిత్య సృజనను మరింత విస్తృతంగా చేయించేందుకు దోహదం కావాలి. రాచకొండ విశ్వనాథ శాస్ర్తి 17వ రచనా పురస్కారాన్ని గంటేడ గౌరు నాయుడుకు ప్రకటించిన సందర్భంగా...

క్షతగాత్రగానం - అట్టాడ అప్పలనాయుడు

పాటలు - గంటేడ గౌరునాయుడు



వాళ్ళు - అట్టాడ అప్పలనాయుడు

కధను డౌన్లోడ్ చేసుకోడానికి


లేదా

నవ్య వీక్లీలో చదువుటకు అక్టోబర్ 13, 2010 సంచిక తెరిచి అందులో అప్పలనాయుడుగారి ఇంటర్వ్యూ, కధా చూడగలరు

లేదా

ఈ క్రింది లింకును నొక్కగలరు.

ఇండియాగాడి టి.సి. - గంటేడ గౌరునాయుడు

4-12-2011 ఆంధ్రజ్యోతిలో ఈ వారం కథ

'ఇండియా' -
పేరయితే సుపరిచితమైందే ... ఆ గొంతు మాత్రం ఎప్పుడూ విన్నట్టు లేదు. కాగితాల్లోంచి తల ఎత్తి చూసేను వాడివేపు. "టీ.సీ. కావాల్సార్'' అడిగేడు వినయంగా చేతులు కట్టుకుని.
నేరేడు పండులా నిగనిగలాడుతున్నాడు. బొద్దుగా ఉన్నాడు. ఐదువందలమంది విద్యార్థుల్లో 'ఇండియా' పేరుగల వాడు ఒక్కడే. వాడు నాకు బాగా తెలుసు. క్లాసులో చురుకైన వాడు కూడా! రేడియో ... అని మరొకడున్నాడు ఎనిమిదో తరగతిలో. వీళ్లిద్దరూ పేర్ల ప్రత్యేకత వల్ల బాగా గుర్తు నాకు. మరి వీడెవడు? నేనే 'ఇండియా' అంటున్నాడు. అనడమే కాదు టీ.సీ. ఇమ్మని అడుగుతున్నాడు. బహుశా గతంలో చదివి మానేసిన వాడేమో.

"ఒరే ... నువ్వు నాకు తెలీదు. నిన్నెప్పుడూ చూసిన గుర్తు లేదు. అసలు నువ్వు ఎక్కడ చదివావు?'' అడిగేను మళ్లీ నమ్మకం కుదరక.
"ఇక్కడే చదివాను సార్...'' జంకు లేకుండా చెప్పేడు.
నాకు అసహనంగా ఉంది.
కొత్తగా స్కూల్లో చేరుతున్న పిల్లలతో, వారి తల్లిదండ్రులతో ... పదో తరగతి మార్కుల జాబితాల కోసం వచ్చిన విద్యార్థులతో అంతా గోలగోలగా ఉంది. ఈ గోల నడుమ ఆఫీసునుండి సర్క్యులర్ ... సమగ్ర సమాచారంతో మీటింగుకు హాజరు కావాలని. ఎప్పుడూ ఏదో ఒక మీటింగ్ ... ఇచ్చిన సమాచారమే మళ్లీ మళ్లీ ఇవ్వాలి. ఇక ప్రతి తరగతికీ వందకుమించి పిల్లలు ... ఇరుకిరుకు గదుల్లో ఉక్కతో, చెమటతో పాఠ్యబోధన. పోనీ సరిపడా సిబ్బందిని నియమిస్తారా అంటే అదీ ఉండదు. అయినా కోర్సు పూర్తి కావాలి. రిజల్టు శతశాతం రావాలి. లేదంటే తీవ్ర పరిణామాలుంటాయని హెచ్చరికలు.

ఇది గమనిస్తారు విద్యార్థులు. చదివినా చదవకపోయినా పాసయ్యేలా చేయాల్సిన బాధ్యత టీచర్లదే. రిజల్టు రాకపోతే టీచర్లకే నష్టం ... మాకేం! అన్నట్టుంటారు. ఒకరకంగా బ్లాక్ మెయిలింగే. తెలివైన పిల్లల్ని గురుకుల పాఠశాలలకి పంపించాలి. కనీస పూర్వజ్ఞానం లేని బ్రిడ్జి స్కూల్లో పిల్లల్ని వయసును బట్టి ఆయా తరగతుల్లో చేర్చుకోవాలి. వాళ్లని పల్లెత్తు మాట అనకుండా ప్రతిభావంతుల్ని చేసెయ్యాలి. కాదూ ... లేదూ అంటే మెమోలు ... సస్పెన్షన్లు. హెడ్మాస్టరు ప్రమోషనుతో పాటు బీ.పి, షుగరూ వచ్చేయి. చేసుకున్న పాపమో ... ఏ శాపమో ... యీ గిరిజన సంక్షేమ ఆశ్రమ పాఠశాలలో ఉద్యోగం.
"పోస్ట్ ...''
పోస్ట్‌మాన్ ఉత్తరాలిచ్చి వెళ్లేడు.
పోస్ట్‌మాన్ వచ్చాడన్నా భయమే. మెమోలే తెస్తాడో, సస్పెన్షను ఆర్డర్లే మోసుకొస్తాడో అని. అనుకున్నట్టే ఐ.టి.డియ్యే ఆఫీసు నుంచి కవరు. చింపి చూస్తే మామూలే. 'జ్వరంతో ఉన్న విద్యార్థిని ఆసుపత్రికి పంపించకుండా ఇంటికెందుకు పంపించారో సంజాయిషీ ఇవ్వవలసిందిగా పీ.వో.గారి ఆదేశం.'
"సార్ ... నా ... టీ.సీ.''

"నువ్వేంట్రా ఇలా తగులుకున్నావూ. మాస్టారూ, వీడి సంగతేటో చూడండి'' సీనియర్ అయిన తెలుగు మాస్టారుకి అప్పగించి మీటింగుకు అవసరమైన సమాచారం కోసం రికార్డులు చూడ్డంలో పడ్డాను. దానికితోడు ఇప్పుడు మరో సమస్య వచ్చి పడింది. పీ.వో. లెటర్‌కి సంజాయిషీ రాయాలి. జ్వరం వచ్చిన పిల్లలు అమ్మానాన్నల్ని చూడాలనుకుంటారు. అసలు అమ్మానాన్నలకి దూరం కావడమే జ్వరానికి కారణమౌతుంది. చాలా సార్లు ఇంటికెళ్తే ఆ బెంగా, జ్వరమూ రెండూ తగ్గిపోతాయి. తల్లిదండ్రులు వచ్చి 'రెండు రోజులు ఇంటికి తీసుకెళ్తాం సార్'' అంటారు. హాస్పిటల్‌కి తీసుకెళ్తామంటే వినరు. అటు ఆఫీసర్లు ఇటు తల్లిదండ్రులు ... తిరగట్లో వేసిన గింజల్లా నలిగిపోవాలి మేము. చెయ్యని తప్పులకి సంజాయిషీలు చెప్పుకోవడమే బతుకులాగుంది. వార్డెన్‌ని పిలిచి పీ.వో. లెటర్ యిచ్చేను. బయట మబ్బుగా ఉంది.. మనసులో లాగే.
ఓ గంట తరువాత వచ్చేరు తెలుగు మాస్టరు. వస్తూనే "బిడ్డికి ఇండియా వీడేన్సార్'' అని చెప్పేరు. నాకు ఆశ్చర్యమూ, అనుమానమూ రెండూ కలిగాయి. నాకు తెలిసి తొమ్మిదో తరగతి దాకా చదివిన ఇండియా వేరు. మరి వీడు? "అదెలా సాధ్యం?''

"మరేం లేదు సార్ ... వీడిది తాడికొండ. పేరు ఇండియా. ఆ ఊళ్లో ఏడు దాకా చదివి టీ.సి. తీసుకున్నాడు. ఒకరోజు వీడు ఏదో ఊరెళ్లేడట. అక్కడ ఎవడో కేట్లబారు (ఉండేలు)తో పిట్టల్ని కొడుతుంటే వీడికి ఆ కేట్లబారు మీద కన్నుపడింది. అది నాకు ఇచ్చేస్తావా అని అడిగాడట. పాతిక రూపాయలిస్తే కేట్లబారు ఇస్తానన్నాడట. డబ్బులు లేవుగాని నా దగ్గర టీ.సీ. ఉంది, అది ఇచ్చేస్తాను అన్నాడట వీడు. అంతే వీడి దగ్గరున్న టీ.సీ. వాడికిచ్చి వాడి దగ్గర నుండి కేట్లబారు వీడు తీసుకున్నాడు. వీడికి చెట్లంట ... పుట్లంట తిరగడం ఇష్టం. వాడికి చదవడం ఇష్టం. వీడు ఎస్టీ ... వాడు ఓ.సి. అదీ సంగతి'' విషయం తేల్చేసేరు. "వీడి టీ.సీ.మీద చదవాల్సిన ఖర్మ వాడికేమి? ఓ...సీ... అయినా మన స్కూల్లో చేరవచ్చును కదా చదవాలనుకుంటే...''
"అదీ అడిగేను. వాడో పెద్ద తెలివైన పని చేసేడట. ఏడో తరగతి చదువుతున్నవాడు తొందరగా పెద్ద చదువులు చదివెయ్యాలని తన టీ.సీ.లో 'ఏడు'ను 'తొమ్మిది'గా దిద్దేసేడట. దిద్దుబాట్లు చెల్లదని తిప్పి పంపిస్తే తిరిగి తొమ్మిదిని ఏడు చేసాడట. కాని ఆ టీ.సీ. ఎక్కడా చెల్లుబాటు కాకపోవడంతో అడివిలో కేట్లబారుతో పిట్టలు కొట్టుకోవడంలో పడ్డాడు. అదుగో అటువంటప్పుడు మనవాడు టీ.సీ.తో ఆదుకున్నాడు. ఒకవేళ వాడి టీ.సీ.తోనే చదివినా ... వాడు ఓ.సీ. కాబట్టి రిజర్వేషను వర్తించదు. మీరయితే బడిలో సీటు ఇవ్వగలరు. కాని చదువయ్యేక ఎస్టీ రిజర్వేషన్లో ఉద్యోగం ఇవ్వగలరా? ఎస్టీ నియోజకవర్గంలో ఎమ్మెల్యే టిక్కెటో, ఎమ్పీ టిక్కెటో వచ్చేలా చేయగలరా?'' అన్నారు నవ్వుతూ.

నిజమే ... గిరిజనుల పేరిట నకిలీ «ద్రువపత్రాలతో పెద్ద పెద్ద ఉద్యోగాలు చేస్తున్న గిరిజనేతరులు ఎంతమంది లేరు? ఇలా ఎస్టీ సర్టిఫికేట్లు సంపాదించలేని వారు మరోదారి చూసుకుంటున్నారు. బాగా చదువుకుని ఉద్యోగం చేసే గిరిజన అమ్మాయిలకు వలవేసి వాళ్లను పావులుగా వాడుకోవడం, ఉద్యోగాల్లోను రాజకీయాల్లోను చక్రం తిప్పడం ... ఇదీ నకిలీల లీల. "ఎంత అభివృద్ధి చెందేవో కదా నా దేశమా! ఓ నా ఇండియా'' అన్నానో లేదో ....
"పిలిచేరా సార్'' లోపలికొచ్చేడు ఇండియా.
"నువ్వెక్కడ తయారయ్యావురా నా పీక మీదకి ... ప్రాణాలు తోడేస్తున్నావు ... ఔనొరే, నీ టీ.సీ. తో చదివిన వాడి పేరేఁట్రా'' అడిగేను అసహనాన్ని అణచుకుని.
"హరీశు ...'' చెప్పేడు మెల్లగా.
"వాడా ...'' హరీశ్ రూపం కళ్లముందు కదలాడింది.
బయట వర్షం ప్రారంభమైంది.

"అవున్రా... రెండేళ్లు గాలికి తిరిగి ఇప్పుడు ఏకంగా పదో తరగతి చదవడానికి వచ్చీసేవు. అక్షరాలు గుర్తున్నాయా నీకు? ఇన్నాళ్లు లేనిది చదవాలనే బుద్ధి ఇప్పుడెలా పుట్టిందిరా?'' ఈ సారి అనునయంగానే అడిగాను.
"పదో తరగతి పరీక్షలు యిక్కడే జరుగుతాయిట కద సార్. పుస్తకాలు సూసి రాయించి ఎలాగైనా పరీక్ష పేస్ సేయించుతారట ... మా బావ సెప్పినాడు... పదో తరగతి పేసయితే పోలీసుజ్జోగానికి ఎలిపోవచ్చట'' దాపులేకుండా చెప్పేడు.
'సూసి రాయించి ...' అని వాడన్నందుకు కోపమూ ... అది వాస్తవమే అయినందుకు 'సిగ్గూ' కలిగేయి. నిజమే... పాస్ చేయించాలి. లేదంటే ఇంక్రిమెంట్లు ఆగిపోవడమో, సస్పెండ్ కావడమో తప్పదు. ఏడాది పొడువునా కష్టపడి గొంతు చించుకుని పాఠాలు చెప్పింది పనిష్మెంట్ల కోసమా? అందుకే ... యీ అడ్డమైన పనులన్నీ . నేనో హెడ్‌మాస్టరుగా ఈ మాట అనకూడదు నిజానికి. అయినా జరుగుతున్న తంతు ఇదే. అధికారులకు తెలుసు.

బయటి ప్రపంచానికి తెలుసు. ఇది బహిరంగ రహస్యమే. ప్రతి పరీక్షాకేంద్రంలోనూ వేలాది రూపాయల వ్యవహారం నడుస్తుందన్నది నమ్మక తప్పని నిజం. ఇన్విజిలేటర్లు, ప్రింట్ మీడియా ఎలక్ట్రానిక్ మీడియా, యింకా అక్కడ విధి నిర్వహణలో ఉన్న ఎందరో ... భాగస్వాములుగా ఆ పబ్లిక్ పరీక్షలు పబ్లిక్ కాపీలుగా జరిగిపోతుంటాయి. తల్లిదండ్రులకీ, ఉపాధ్యాయులకీ, అధికారులకీ ... అందరికీ కావాలి శతశాతం ఫలితాలు. తెలిసీ చేసే మా యీ పాపాలకి ఏ ఫలితం అనుభవిస్తామో అని అప్పుడప్పుడు భయం వేస్తుంది. ఈ విషయం గుర్తుకొచ్చినప్పుడల్లా దుఃఖం ముంచుకొస్తుంది. అయినా ఏమీ చెయ్యలేని అశక్తత.

'మీ మీద విశ్వాసం ఉంది. మీ నిజాయితీపై నమ్మకముంది. కాపీయింగ్‌కు తావులేకుండా స్ట్రిక్ట్‌గా పరీక్షలు జరపండి. స్వశక్తితో ఎందరు ఉత్తీర్ణులవుతారో అవ్వనివ్వండి. ఖచ్చితమైన ఫలితాలు రానివ్వండి. ప్రతిభకు పట్టం కట్టండి. మెమోలు, సస్పెన్షన్లు, ఇంక్రిమెంట్లు కోత ఇవేవీ ఉండవు అనే అధికారి ఎవరైనా వచ్చి ఒక స్నేహపూర్వక వాతావరణాన్ని కల్పిస్తే ...' నాది అత్యాశే, ఇదొక పగటి కలే. బయట వర్షం ఎక్కువైంది.
కిటికీలోంచి గాలి విసిరికొట్టింది.
నా కల చెదిరిపోయింది.
వేడి టీ తాగితే తప్ప ... మరి పని చెయ్యలేననిపించింది.
మనసెరిగినట్టు అటెండర్ సోములు టీ తీసుకొచ్చేడు.
ఉత్సాహం వచ్చినట్టయింది.
సిబ్బంది సమావేశం ఏర్పాటు చేసి 'ఇండియా' సమస్య వారి ముందుంచేను. "సార్ ... ఇది చిన్న విషయం కాదు. వాడు మనల్నీ, ప్రభుత్వాన్నీ మోసం చేసేడు. పోలీసు రిపోర్టిస్తే వాళ్లే చూసుకుంటారు'' సోషల్ మాస్టరు తన అభిప్రాయం చెప్పేరు.
"పోలీసుల వరకు ఎందుకు, లేనిపోని గొడవ. ఇండియాని, హరీశ్‌ని వాళ్ల పెద్దల్ని తీసుకురమ్మని చెప్పి వాళ్లముందే ఏదో తేల్చుకుంటే మంచిది'' సైన్సు మాస్టారు సూచించేరు. లెక్కల మాస్టారు, మిగతా ఉపాధ్యాయులు కూడా సైన్సు మాస్టారి సూచనను బలపరిచేరు. ఇండియాని పిలిచి చెప్పేను.

"ఒరే అబ్బాయ్ నువ్వెళ్లి హరీశునీ, వాళ్ల నాన్ననీ రమ్మన్నానని చెప్పు. మీ నాన్ననీ తీసుకురా. వాళ్లతో మాట్లాడాక నీ టి.సి. నీకిస్తాం. లేదంటే పై అధికార్ల్లకి రిపోర్టు చెయ్యాల్సి ఉంటుంది.''
"అది కాద్సార్... టీ.సీ. నాదే కద సార్. నా టీ.సీ. నాకు ఇచ్చీయండి సార్'' మొండిగా కదలకుండా అక్కడే నిలబడ్డాడు వాడు.
"ఒరే... మీ నాన్నో , అన్నో, బావో ... ఎవరో ఒకరు వస్తేగాని టీ.సీ. ఇవ్వడం కుదరదు. వెళ్లు ... వెళ్లి ఎవరో ఒకర్ని తీసుకుని రా...''
మా పి.ఇ.టి వచ్చి వాడిని బయటకు లాక్కెళ్లేడు. అప్పుడొచ్చేడొకడు రంగం మీదకి 'ఎందుకు కుదరదు' అంటూ. మందు మీదున్నాడు, తూలిపోతున్నాడు.
రేపటి మీటింగు కోసం నింపాల్సిన కాగితాలింకా అలాగే ఉన్నాయి.
మా పీ.వో .... అతగాడొక సీతయ్య. అడిగిన సమాచారం వెంటనే చెప్పకపోతే నోటికి వచ్చినట్టు వాగుతాడు. ఎదుటి మనుషుల్ని పురుగులకన్నా హీనంగా చూస్తాడు. ఉపాధ్యాయులంటే మరీనూ. తాను తప్ప అందరూ దొంగలే అనుకుంటాడు. కేవలం తిట్టడానికే మీటింగ్‌కు రమ్మంటాడనిపిస్తుంది. ఆ తిట్లు వింటుంటే అక్కడికక్కడే రాజీనామా చేయాలనిపిస్తుంది.
అయితే ఒకటే తృప్తి. అమాయకమైన గిరిజన పిల్లలకి నాలుగు అక్షరమ్ముక్కలు చెప్పి వారికి బతుకుదారి చూపించగలుగుతున్నాం కదా అని. మా దగ్గర చదువుకున్న పిల్లలు ఉద్యోగాల్లో కుదురుకుని ఎప్పుడో ఎక్కడో ఎదురై 'నమస్కారం మాస్టారూ' అన్నప్పుడు కలిగే ఆనందంలో యీ అధికార్ల తిట్లు, చీవాట్లు అన్నీ కొట్టుకుపోతాయి.

"ఏటి గురూ... టీ.సీ. కాయితం యిచ్చిద్దూ బేగి...'' మందుబాబు ముందుకొచ్చాడు. నిరంతర జీలుగుపానంతో వాడి బుగ్గలు ఒగుడుదేరి కళ్లు ఎర్రగా బొడ్డపళ్లలాగా ఉన్నాయి. మాట్లాడుతుంటే సారావాసన గుప్ మంటోంది. నిత్యం వాళ్లతోనే వ్యవహారం ... సాధారణం మాకివన్నీ ...
"మాస్టారూ ... ఈ వ్యవహారమేదో చూడండి'' అని తెలుగు మాస్టారికి వొప్పజెప్పి బయటపడబోయేను.
"ఎటెల్లి పోతావు గురూ ..'' అని అడ్డుపడ్డాడు మందుబాబు.
పి.ఇ.టి వాడి రెక్కపట్టి విసురుగా బయటకు లాగి -
"వేషాలేస్తున్నావేటి ... పోలీసు రిపోర్టిచ్చి లోపలేయించీయాలేటి'' అని కేక లేసేడు. వాడు బెదరలేదు సరికదా ... "ఏటీ... పోలీసులంతే బయ్యవేటి. రమ్మనయితే... ఓహో..'' అన్నాడు మరింత ఊగిపోతూ.
తాగినోడితో తగువేటని నేనే వెనక్కి లాగేను పి.ఇ.టి ని. అసలే మా పి.ఇ.టి కోపగొట్టోడు. కొట్టేసినా కొట్టేస్తాడు.
"ఇంతకీ ... ఇండియాకి నువ్వేటవుతావోయ్? అన్నాను అనునయంగా.
"ఓయ్ అంతావేటి, నువ్వేటి నా బామ్మర్దివేటి గురూ'' అని నా వైపు అదోలా చూసి "యేటవుతానా ... ఇండియాకి నేను ... పాకిస్తాన్...'' అని పెద్దగా నవ్వి తూలిపడ్డాడు.
"ఆహా... అంత ఇకటాలగుందేటి... సరే అయితే... ఇండియాకి పాకిస్తాన్‌కి మేచ్ ఏర్పా టు చేస్తాం లే... పోలీస్‌స్టేషన్ల. ఎస్సైగారే.. ఎంపైర్... బ్రహ్మాండమైన మేచ్... ఏటంతావు...'' పి.ఇ.టి మాటకి అందరూ గొల్లున నవ్వేరు. "అదికాదు గురో.. విండియా... పాకిస్తాను బెదర్స్ గదేటి. ఈడికి నేను బెదర్ సోదర్...'' అని లేవబోయి మత్తుగా వాలిపోయేడు వరండాలో.
నేను ఇండియాను పిలిచి నెమ్మది మీద చెప్పేను.
"రేపు నువ్వూ .. హరీశూ ... మీ వాళ్లను తీసుకుని రండి. ఇద్దరి దగ్గరా కాగితాలు తీసుకుని నీ టీ.సీ. నీకు ఇచ్చేస్తాను.''

మరిక తప్పదని అనుకున్నాడో ఏమో ... బయటికి వెళ్లేడు తలవంచుకుని. హమ్మయ్య... అని ఊపిరి పీల్చుకున్నాను. వాతావరణం ప్రశాంతంగా మారింది. బయట వర్షమూ తగ్గింది.
మధ్యాహ్నం భోజనాలయ్యేక ఎవరి తరగతి గదుల్లో వారుండగా నేను రేపటి మీటింగుకు అవసరమైన సమాచారం వెతుకులాటలో ఉండగా గ్రామసర్పంచ్ వచ్చేడు. వచ్చి "నమస్కారం గురువుగారూ...'' అని కుర్చీ లాక్కుని కూర్చున్నాడు.
సర్పంచ్ మా బడిలోనే చదువుకున్నాడు. మా పూర్వ విద్యార్థి. వాళ్ల అబ్బాయిని బడిలో చేర్పించడానికి తీసుకువస్తానని వారం క్రితం ఎప్పుడో చెప్పేడు. ఈ రోజు తెచ్చి ఉంటాడని ... అనుకున్నాను. కానీ వాళ్లబ్బాయి రాలేదు.
సర్పంచ్ కుర్చీ వెనక్కి వొచ్చి నిలబడ్డాడు ఇండియా.
నాకయితే పట్టరాని కోపం వచ్చింది.
"ఏఁరా ... చిలక్కి చెప్పినట్టు చెప్పినా బుర్రకెక్కలేదా?'' అని కేకలేసేను. అప్పుడొచ్చేరు. ఇండియా టీ.సీ.తో చదివిన హరీశూ ... వాడి అన్న ... ఇండియా సోదరుడు మందుబాబూ.
అందరూ అనుకునే వచ్చేరని... ఎదురు పడటానికి ముఖం చెల్లక ఇంతవరకూ బయటెక్కడో ఉన్నారని అటెండర్ చెప్పేడు. సర్పంచ్‌కి విషయం చెప్పేను.
"నేనూ అందుకే వచ్చాను సార్'' అన్నాడు సర్పంచ్.
"ఒరే ... ఒకడి టీ.సీ తో మరొకడు సదవడం ... ఒకడి పరీక్ష మరొకడు రాయడం ... నేరమని తెలియదురా మీకు? జరిగిందేదో జరిగిపోయింది. సరే ... ఈడి టీ.సీ.యీడికిచ్చీయండి. హరీశు ఆడి బాధేదో ఆడు పడతాడు ...'' తేల్చేసేడు సర్పంచ్.

ఇండియా ముఖం వెలిగిపోతోంది.
హరీశ్ వేపు చూసేను. అపరాధభావంతో నా ముఖం చూడలేక తలదించుకున్నాడు.
అందర్నీ ఒకసారి ఆలోచించుకుని కాగితం రాసి తెమ్మని బయటకు పంపించేను. బయటకు వెళ్తూ ... హరీశ్ వెనుదిరిగి దీనంగా చూసేడు.
నా గుండె కలుక్కుమంది.
హరీశ్‌ని చూస్తుంటే మనసులో 'సంధ్య' మెదిలింది.
సంధ్య ...
నేను గతంలో స్కూలు అసిస్టెంటుగా పని చేసిన స్కూల్లో పని చేసేది తెలుగు టీచర్‌గా.
మంచి టీచర్‌గా పిల్లల అభిమానాన్నీ అధికారుల మెప్పునీ పొందగలిగింది. చక్కగా పాటలు పాడేది. పిల్లలకు డాన్సులవీ నేర్పేది.
సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల నిర్వాహణ బాధ్యత ఆమెదే. స్కూలుకి ఎన్నో బహుమతులు తెచ్చిపెట్టింది.
మూడేళ్లు గడిచేయి.
ఉన్నట్టుండి బడికి రావడం మానేసింది.
ఎటువంటి సమాచారమూ లేదు. ఏమైందో తెలుసుకుందామని వెళితే ఇంటికి తాళం వేసి ఉంది.
తరువాత తెలిసిన విషయం ...

సంధ్య తల్లీ తండ్రీ నాగావళి నదిలో పడవ ప్రయాణంలో మరణించేరు. ఆరేళ్ల సంధ్య పాటలు పాడుకుంటూ అనాథగా వీధుల్లో తిరుగుతుంటే ఓ మాస్టారు చూసి ఏదో ఆశ్రమ పాఠశాలలో వార్డెన్‌ను బ్రతిమాలి భోజనం, వసతి ఏర్పాటు చేసేరు. దీర్ఘకాలంగా బడిమానేసిన వారి పేర్లు రిజిష్టర్లోంచి తొలగించే దశలో... ఓ అమ్మాయి స్థానంలో సంధ్యను కొనసాగించేలా నిర్ణయం తీసుకుని... సంధ్యకు ఆ విధంగా మేలు చేయాలనుకున్నారు హెడ్మాస్టరు... వార్డెను.
పదోతరగతి మంచి మార్కులతో పాసయ్యింది సంధ్య. వార్డెను ప్రత్యేక శ్రద్ధ తీసుకుని ఇంటరు, డిగ్రీ పూర్తి చేయించి, బి.ఇడి. ట్రైనింగ్‌కు పంపించేడు. శిక్షణాకాలం పూర్తి కాగానే మా స్కూల్లో వచ్చిన ఖాళీలో సంధ్య టీచర్‌గా చేరింది. ఉద్యోగం వచ్చేక సంధ్య వార్డెన్‌కి రెండో భార్యగా ఉండాల్సి వచ్చింది. సంధ్య ఉద్యోగంలో చేరిందని ఎలా తెలిసిందో అప్పుడు బడిమానేసిన అమ్మాయి సంధ్యను కలిసి విషయం బైట పెడతాననడంతో ... వార్డెన్ సంధ్య నెలజీతంలో కొంత సొమ్ము ఆమెకి అందించేలా ఓ రహస్య ఒప్పందం చేసుకున్నాడు.

కొన్నాళ్లయ్యేక వార్డెన్‌కీ, గిరిజన సంఘం ప్రెసిడెంట్‌కీ ఓ అమ్మాయి విషయంలో ఘర్షణ వొచ్చి 'సంధ్య' సంగతి తనకు తెలుసుననీ, మీ అంతు తేలుస్తాననీ వార్డెన్‌ను, సంధ్యను అతను బెదిరించడంతో భయపడిపోయిన సంధ్య స్కూలు కు రావడం మానేసింది. అపరాధ భావంతో ... అవమాన భారంతో ... ఆ తర్వాత ఇల్లు దాటి బయటకు రావడమే మానేసింది. మరి కొన్నాళ్లకి తెలిసింది సంధ్యని వార్డెన్ వొదిలేసాడని. ఆ తరువాత ఏమయ్యిందో ఏమో ... సంధ్య ఎప్పుడూ ఎవరికీ కనబడలేదు. అసలు జీవించి ఉందో లేదో ... సంధ్య జ్ఞాపకాల్తో నా కళ్లల్లో నీళ్లూరేయి.

"మాస్టారూ ...''
సర్పంచ్ పిలుపుతో ఈలోకంలోకి వచ్చాను.
"ముందుముందు మీకు ఈళ్లల్లో ఎవలవల్లా యే యిబ్బంది లేకుంట యిద్దరి దగ్గిరా కాయితాలు తీసుకున్నాను సార్. ఆడి టీ.సీ. ఆడికిచ్చీయండి. ఇదిగోండి కాయితాలు...'' అని ఇండియా, హరీశు వాళ్ల పెద్దల సంతకాలతో ఇద్దరివల్లా తప్పున్నట్టు ఒప్పుకున్న కాగితాల్ని నా చేతిలో పెట్టాడు సర్పంచ్.
ఇకముందు ఇటువంటి పని ఎప్పుడూ చెయ్యొద్దని ఇండియాని హెచ్చరించి, వాడికి టీ.సీ. యిచ్చేసి "నా దగ్గరే ఉండి ప్రైవేటుగా పదోతరగతి చదువుదువుగానీ ... బడికి వచ్చీ'' అని హరీశ్‌కి చెప్పేను. ఇంటికెళ్లి వస్తానని వెళ్లిన హరీశ్ ఎందుకోమరి మళ్లీ బడికి రాలేదు. పదోతరగతి పరీక్ష రాయనూ లేదు.
నా రోజు వారీ పని వొత్తిడిలో పడి ... ఆ విషయమే మరిచిపోయేను. ఓసారి ప్రధానోపాధ్యాయుల సమావేశంలో మాటల సందర్భంలో ఒక హెచ్చెమ్ అన్నాడు, "ఇండియా ... తన స్కూల్లో జాయినయ్యేడని''.
'ఎక్కడో అక్కడ పదోతరగతి పాసైపోతే... ఏ కానిస్టేబులుగానో సెలక్టయిపోతాడు. వొడ్డూ పొడవూ వున్నోడు గాబట్టి' అనుకున్నాను. హరీశ్ గురించి వాళ్ల ఊరు పిల్లల్ని అడిగితే 'వాడిప్పుడు సారా యాపారం సేసుకుంటున్నాడు సార్' అని చెప్పేరు. బాగా డబ్బులొస్తున్నాయట కూడా. ఎంత డబ్బులొస్తే మాత్రం అదేం జీవితం? తెలివైన కుర్రాడు. చదివితే మంచి ఉద్యోగంలో స్థిరపడాల్సిన వాడు. క్లాస్‌రూంలో చాలామంది పిల్లల్ని గురించి చాలా ఊహిస్తాం. ఉన్నతస్థాయిలో కనిపిస్తాడనుకున్నవాడు సంత దగ్గర కర్రలకావిడి తెస్తూ కనిపించినప్పుడూ, పనికి రాడనుకున్న పిల్లడు 'ఏదో ఉద్యోగం చేస్తున్నాననీ ... హాయిగా ఉన్నాననీ' చెప్పినప్పుడూ ... చిత్రంగా అనిపిస్తుంది.

జీవితం మన నమ్మకాలకీ ... సూత్రాలకీ ... సిద్ధాంతాలకీ .. లొంగేది కాదేమోననిపిస్తుంది. ఒకసారి స్కూలు పనిమీద పై అధికారితో కలిసి కొన్ని ఆశ్రమ పాఠశాలల్ని సందర్శించాల్సి వచ్చింది. అలా వెళ్లిన స్కూళ్లలో ... 'ఇండియా' చదువుతున్న స్కూలుంది. గతం కళ్లముందు కదలాడింది.
ఇండియాని చూడాలనిపించింది.
ఎలా చదువుతున్నాడో అడగాలనిపించింది.
పాఠశాల సాధించిన విజయాలను గురించి మా అధికారికి వివరిస్తూ... బహుమతుల్ని ... షీల్డులను ... పతకాలను చూపించి ఇటీవల బాలల దినోత్సవ సందర్భంగా జరిగిన వ్యాసరచన పోటీలో జిల్లా స్థాయి ప్రథమ బహుమతి ద క్కించుకున్నది 'ఇండియా' అని మా స్కూలు విద్యార్థే ... అని చెప్పేడు.
ఇండియాని పిలుస్తారా అనడిగేను హెచ్చెమ్‌తో.

"మీ స్కూలు నుంచే కదా... టీ.సీ.తో వచ్చి ఇక్కడ చేరేడు. తెలివయినవాడు. టీ.సీ. ఎందుకిచ్చీసేరు? అటువంటి పిల్లాడుంటే స్కూలుకీ పేరు. రిజల్టులో పెర్సెంటేజీ కలిసొస్తుంది. పెర్సంటేజీ మాటకేం గానీ... వాడు గ్యారంటీగా త్రిబుల్ ఐటి కి సెలక్టవుతాడు'' అని వాడి గురించి ఎంతో గొప్పగా చెప్పి 'ఇండియా'ని పిలుచుకురమ్మని అటెండర్‌ను పంపించేడు. లెక్కల క్లాసు అవుతూందనీ ... క్లాసయ్యేక పంపిస్తానని లెక్కలుసార్ చెప్పమన్నారనీ అటెండర్ చెప్పాడు. అంతవరకూ ఆగే సమయం లేక 'మరోసారి చూస్తాన్లెండి' అని వెళ్లబోతుంటే పీరియడ్ పూర్తయినట్టు గంట మోగింది. ఆఫీసు పక్కనే ఉన్న పదోతరగతి గదిలోంచి ఎర్రగా... సన్నగా... రివటలా ఉండే చురుకైన కుర్రాడొకడు ఎదురొచ్చేడు. హెడ్మాస్టరు వాడి భుజం మీద చెయ్యేసి అన్నాడు.
వీడే "ఇండియా...'' అని.
తెల్లబోయాన్నేను.
ఇండియా ...?!!!



* గంటేడ గౌరునాయుడు
రచయిత సెల్: 94414 15182